Teknik Bilgiler

 

Bu yakıtlar temel olarak hidrojen ( H ) ve karbondan ( C ) oluşmaktadır. Yanma, yakıtın havadaki oksijen ile birleşmesidir. Motorda yanma sonucunda ortaya çıkan kirleticiler aşağıdaki ana başlıklar altında sıralanabilir:

 

• Yanmamış hidrokarbonlar ( HC) bir başka deyişle tam yanmamış yakıt

• Karbon monoksit ( CO)

• Karbon dioksit ( C02)

• Azot oksit ( NOx)

• Kükürt dioksit (S02)

• Fosfor

• 1s, parçacık

• Kurşun ve diğer metaller

 

Kirletici gazların insan sağlığına etkileri şöyle sırlanabilir

 

Karbon monoksit ( CO ) : Renksiz, kokusuz ve tatsız bir gaz olan CO zehirlenmelere ve ölümlere sebebiyet verebilmektedir. Bu gazın kandaki oksijeni taşıma görevine sahip olan hemogilobine bağlanma yeteneği oksijene göre 200 kat daha fazladır. Rölanti ve yavaş seyir halinde araçlarda zengin karışımdan dolayı CO emisyonu artar. Yanmamış hidrokarbonlar ( HC ) Yakıtın, silindirde bir çok etkenden ötürü tam yanmamasından kaynaklandığı gibi taşıtların yakıt deposundan da atmosfere karışmaktadır. HC’lar genellikle kötü kokulu ve tahriş edicidirler. Parafin ve olefin türü HC’lar solunum yolu tahriş edici, aromatlar kanser yapıcı, aldehitler ise keskin kokusundan dolayı göz ve burun için rahatsız edici etkiye sahiptirler.

 

Gaz halindeki HC’lar güneş ışığı altında azot oksitlerle birleşerek fotokimyasal sis — smog oluştururlar. Bazen yüksek bir yerden şehrin üstüne baktığımızda sarımsı bir sis tabakası görünür. Görünen sis tabakası aslında fotokimyasal sistir.

 

Azot oksit ( NOı ) : Motor içindeki yüksek sıcaklıktan ötürü oluşurlar. CO gibi kandaki hemoglobin ile birleşmektedir. Akciğer dokusunda hasara ve felce neden olabilir. Fotokimyasal sis oluşumunu etkilemektedir. Atmosferdeki su ile birleşerek asit yağmuru oluşumunu tetik ler.

Kükürt dioksit ( S02 ) : Renksiz ancak rahatsız edici kokuludur. Solunum yolları, akciğer ve karaciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Ayrıca atmosferdeki su buharı ile birleşerek insan ve çevre için tehlikeli asit bileşikleri oluşturur.

is, parçacık :  İs yanmamış karbon parçacıklarıdır ve özellikle dizel araçlarda oluşmaktadır. Is, zararlı bileşenleri bünyesinde taşıyarak ve solunum sisteminde

birikerek insan sağlığına zararlı olmaktadır.

Kurşun bileşikleri :  Benzine, yakıtın oktan sayısını artırmak amacı ile eklenen kurşun tetraetil gibi katkı maddeleri atmosfere karışarak solunduğu zaman vücut ve beyin için zehirleyici bir maddedir.

 

Fosil yakıt kullanan araçların egzoz gazındaki bu kirleticilerin çevre ve insan üzerindeki etkilerini azaltmak için araçların araç üreticileri tarafından yakıt sistemi ve motorları üzerinde yapılan iyileştirmelerle birlikte araçlarda üç yollu katalitik konvertör ( dönüştürücü ) kullanılmaktadır. Üç yollu denmesinin sebebi, katalitik dönüştürücünün hidrokarbon. azot oksit ve karbon monoksiti daha az zararlı hale getirecek sisteme sahip olmasından dolayıdır. Seramik ya da metalik bir kütlenin ( monolit ) üzerine kirleticilerin daha az zararlı hale gemcsi için yürümesi gereken tepkimelerde katalizör olarak kullanılacak altından dahi pahalı rodyum( Rh ) , platinyum ( Pt ) ve/veya paladyum ( Pd ) gibi soy metaller emdirilmiştir. Katalizörün amacı tepkimeye girmeden tepkimenin oluşum hızını artırmaktır. Rodyum azot bileşiklerini , platin ve paladyum hidrokarbon ve karbon monoksit tepkimelerinin katalizörleridir.